Sporcu sağlığı ile ilgilenen sağlık ekiplerinden beklenen hizmetler oldukça geniş bir yelpazededir. Bu hizmetleri birkaç ana başlık altında toplamak mümkündür. Öncelikli görev ve gözardı edilen hizmet primer hekimlik hizmetleri dediğimiz koruyucu hekimlik hizmetleridir. Genel hekimlik çalışmaları dışında spor hekimliği açısından durumu değerlendirdiğimizde sakatlık risklerinin tespit edilmesi, sakatlığa zemin hazırlayabilecek içsel ve dışsal sebeplerin ortaya konması, bunların yönetilmesi, giderilmesi veya minimum etki edebilecekleri düzeylere indirilmesi bu başlık altında incelenen hizmetlerin sonucudur. İkinci hizmet alanı koruyucu hekimlik hizmetleri ile de direkt ilişkili olan performans hekimliği hizmetleridir.
 

Bu kavram ülkemiz için oldukça yeni olup birçok idareci ve teknik adam tarafından çok az bilinmektedir. Bu hizmet çalışmaları, sporcunun performansının en üst düzeyde olmasını sağlayan iki ana bileşen olan fiziksel ve psişik durumlarının en üst düzeye getirilmesi ve olabilecek en küçük dalgalanmalarla ideale yakın tutulmasını hedefler. Bu konu ile ilgili hem laboratuar hem de saha testleri ve çalışmaları çok değerlidir. Bu konu da sağlık ekibinin başarısı teknik yapılanma ile olan ilişkileri ile de çok alakalıdır. Bireysel performansın üst düzeyde olması sakatlık riskini düşüreceği gibi başarı ihtimalini de arttıracaktır. Bütün bu hizmet uygulamalardan sonra; sporcuda oluşan tüm sakatlık ve hastalık durumlarına karşı teşhis ve tedavi edici hekimlik hizmetleri de sunulmalıdır. Günümüzde ülkemizdeki sporcu sağlığı ile ilgili sağlık yapılanmasından beklenen hizmet, son bahsedilen başlık altında toplanan hizmetlerdir ki; aslında bunlar sağlık organizasyonunun hizmet zincirinin son halkalarını oluşturmaktadır.

Genel anlamda performans hekimliği uygulamalarını değerlendirmek gerekirse;

Sporcuların performans alt yapılarının değerlendirilmesine yönelik çalışmaların planlanması ve uygulanması,

Atletik performansın sahaya taşınmasındaki iki önemli unsurun (fiziksel ve psişik durumun) değerlendirilmesi, takip edilmesi ve gerekli durumlarda uygun desteğin yapılması,

Motorik özelliklerin saha ve laboratuar testleri ile değerlendirilerek sporcuların fiziksel performans durumları ile ilgili bilginin teknik heyetle paylaşılması,

Tespit edilen eksikliklerin giderilmesine yönelik egzersiz reçetelerinin yazılması ve uygun planlamanın teknik heyetle paylaşılması,

Fiziksel performans konusundaki eksikliklerin ve dengesizliklerin oluşturabileceği risklerin değerlendirilerek önlemlerinin alınması,

Sporcuların psişik durumlarının değerlendirilmesi, gerekli bilgilerin düzenli olarak teknik heyet ve idari heyetle paylaşılması,

Sporcuların karşılaştıkları fiziksel-psişik yük, dinlenme ve beslenme düzenlerinin planlanması ve uygulamaların bu planlamaya göre yapılmasının sağlanmasından söz etmek mümkündür.
 

Dr. Bülent BAYRAKTAR
İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi Spor Hekimliği ve Anatomi Anabilim Dalları